Waarom klikpedalen (niet) efficiënter zijn
De algemene opvatting is dat je met klikpedalen efficiënter kunt rijden dan met platformpedalen. In veruit de meeste wielersporten worden klikpedalen gebruikt, dus hier zit beslist een kern van waarheid in. Maar wat maakt klikpedalen nou efficiënter?
Op de mountainbike is een belangrijk voordeel van klikpedalen dat je door de verbinding met het pedaal meer controle hebt over de fiets. Feit is dat je voet niet zomaar loskomt van het pedaal op ruw terrein, en niet wegglijdt onder natte omstandigheden.
Daarnaast kun je met klikpedalen efficiënter trappen. Ik heb lange tijd de overtuiging gehad dat dat komt omdat je het ene pedaal op kunt trekken, terwijl je het andere omlaag drukt. Toen ik meer over traptechniek ging lezen, werd me duidelijk dat dit niet wenselijk is.
Er zijn momenten dat het optrekken van het pedaal inderdaad nuttig is: om maximaal kracht te kunnen zetten bij een korte sprint bijvoorbeeld, of tijdens een korte steile en/of technische klim. Dit zijn korte krachtsinspanningen waarbij het geen probleem is om gedurende enkele seconden van je gewone traptechniek af te wijken.
Maar voor het overgrote deel van de tijd is het uit den boze om de pedalen bij de opgaande slag daadwerkelijk omhoog te trekken. Op die manier belast je de heupbuigers (spieren rond je heup), zonder dat je daar veel vermogen mee toevoegt. En doe je dit langer of zelfs stelselmatig, dan riskeer je een overbelasting van van je heupbuigers en onderrug. Als je de spieren aan de voorkant van je heupen voelt branden tijdens een rit, dan trek je zeer waarschijnlijk te krachtig aan de pedalen.Je wilt in de opgaande fase van de trapcyclus zorgen dat je been weer naar de bovenste positie terugkeert, zonder neerwaartse kracht op het pedaal uit te oefenen. Dat zou immers de neerwaartse slag van het andere pedaal tegenwerken. Je hoeft dus slechts het opgaande pedaal zoveel mogelijk te ontlasten om dit te bereiken, en daarbij hoef je nooit méér kracht te zetten dan nodig is om je knie op te trekken.
Het echte voordeel van klikpedalen
Waarom klikpedalen dan toch efficiënter zijn dan platformpedalen? Dat ligt genuanceerder dan je misschien denkt. Het voordeel van klikpedalen zit voor een groot deel in de stabiliteit en de gefixeerde positie van de voet. Op flat pedals maak je bewust en onbewust voortdurend kleine aanpassingen aan de positie van je voet op het pedaal. Daarbij span je spieren in je voeten en onderbenen aan. En dit stabilisatiewerk kost energie. Daarnaast kun je een klikpedaal bij de opgaande pedaalslag beter ontlasten, aangezien je weet dat je voet niet zal loskomen van het pedaal.
De vaste positie op het pedaal zorgt er ook voor dat je houding en traptechniek consistenter zijn op langere ritten. En bij een hoge cadans (boven ~90 rpm) wordt het moeilijker om een stevig contact te houden met platformpedalen. Bij klikpedalen wordt je voet geleidt door het pedaal, en is dit geen thema.
Wil je weten of jij de pedalen omhoog trekt, of slechts ontlast? Monteer dan eens een paar platformpedalen. Ben je gewend om de pedalen omhoog te trekken, dan zal je voet op flat pedals loskomen van het pedaal.
